Historia
HISTORIA NASZEJ SZKOŁY
Historia Szkoły Podstawowej w Woli Batorskiej jest nierozerwalnie związana z dziejami miejscowości i kolejnymi pokoleniami jej mieszkańców. Przez wiele lat za początek udokumentowanej historii placówki przyjmowano rok 1905. Poszukiwania w archiwalnych wydawnictwach i bibliotekach cyfrowych pozwalają jednak przesunąć początki szkolnictwa w Woli Batorskiej co najmniej do końca XIX wieku.
Początki szkolnictwa w Woli Batorskiej
Najstarsze odnalezione dotychczas źródła potwierdzają, że szkoła w Woli Batorskiej funkcjonowała już w 1892 roku. W wydaniu krakowskiego dziennika „Czas” z 19 lutego 1892 roku, wśród decyzji ówczesnej Rady Szkolnej Krajowej, znajduje się informacja o mianowaniu Józefa Hanusiaka nauczycielem 2-klasowej szkoły ludowej w Woli Batorskiej.
Oznacza to, że już ponad 130 lat temu dzieci z Woli Batorskiej zdobywały wykształcenie w zorganizowanej placówce oświatowej.
Kolejne źródła z końca XIX wieku potwierdzają działalność szkoły i obecność nauczycieli. W 1893 roku pojawia się ona w dokumentach jako jedna z wiejskich szkół dwuklasowych okręgu bocheńskiego. Zachowane informacje dotyczące obsadzania stanowisk nauczycielskich świadczą o dalszym funkcjonowaniu placówki.
Nie można obecnie jednoznacznie wskazać dokładnego roku założenia szkoły. Dostępne źródła pozwalają jednak stwierdzić, że jej historia jest starsza niż dotychczas przyjmowany rok 1905 i sięga co najmniej końca XIX wieku.
Szkoła na początku XX wieku
Zachowane informacje z 1905 roku określają placówkę jako szkołę ludową, dwuklasową, pospolitą i koedukacyjną. Jak na ówczesne warunki była ona dużą szkołą – według późniejszych opracowań uczęszczało do niej około 250 chłopców i 185 dziewcząt.
Szkoła pełniła ważną rolę w życiu lokalnej społeczności. W czasach, kiedy dostęp do edukacji na terenach wiejskich był znacznie trudniejszy niż obecnie, możliwość zdobywania wykształcenia na miejscu miała ogromne znaczenie dla kolejnych pokoleń mieszkańców Woli Batorskiej.
Od szkoły ludowej do siedmioklasowej szkoły powszechnej
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości placówka rozwijała się wraz ze zmieniającym się systemem oświaty. W okresie międzywojennym funkcjonowała już jako siedmioklasowa szkoła powszechna.
Szczególnie cenną pamiątką z tego okresu jest zachowana karta Siedmioklasowej Szkoły Powszechnej w Woli Batorskiej z 1926 roku. Dokument powstał w ramach ogólnopolskiej akcji związanej z rocznicą odzyskania przez Polskę niepodległości.
Dzięki niemu znamy nazwiska osób związanych wówczas ze szkołą. Jej kierownikiem był Eugenjusz Nawrocki, opiekunem Rafael Mazur, a inspektorem szkolnym Franciszek Zbyszycki.
Niezwykle interesującą częścią dokumentu są zachowane podpisy licznej grupy uczniów i osób związanych ze szkołą. Możemy na nich odnaleźć nazwiska rodzin od pokoleń związanych z Wolą Batorską, m.in. Wąs, Siwek, Ptak, Porębski, Mleko, Pawełek, Szczudło, Dąbroś, Grochot, Antończyk, Krupa czy Solarz.
To wyjątkowa pamiątka – po stu latach możemy zobaczyć autentyczne podpisy młodych mieszkańców Woli Batorskiej, którzy tworzyli społeczność naszej szkoły w pierwszych latach niepodległej Polski.
Kolejny ślad pochodzi z 1927 roku. W ówczesnej prasie nauczycielskiej szkoła w Woli Batorskiej ponownie wymieniana jest jako szkoła siedmioklasowa. W ogłoszeniu dotyczącym posad nauczycielskich pojawia się również nazwisko nauczycielki – Wandy Janusówny.
Dokumentacja dotycząca szkoły z 1932 roku, zachowana w zasobie Archiwum Narodowego w Krakowie, stanowi kolejny ślad jej przedwojennej historii.
Wincenty Witos i Wola Batorska
W historii miejscowości odnajdujemy również wydarzenie, które wiele lat później nabrało szczególnego znaczenia dla szkoły.
W 1933 roku Wincenty Witos osobiście gościł w Woli Batorskiej, w gospodarstwie Jana i Karoliny Mleków. Według zachowanych lokalnych przekazów pod rozłożystą lipą na ich podwórku przemawiał do zgromadzonych mieszkańców.
Wydarzenie to sprawia, że późniejszy wybór Wincentego Witosa na patrona szkoły nie był jedynie symbolicznym odwołaniem do wybitnej postaci polskiej historii, lecz miał również swoje odniesienie do dziejów Woli Batorskiej.
Szkoła w czasie wojny i w latach powojennych
Lata II wojny światowej były dla szkoły i całej lokalnej społeczności okresem szczególnie trudnym. Z zachowanych wspomnień mieszkańców wiemy między innymi, że w okresie wojennym kierownikiem szkoły był pan Czapla, który znalazł schronienie w domu Jana Mleko – mieszkańca Woli Batorskiej, żołnierza i działacza społecznego.
Pomimo wojennych doświadczeń tradycja edukacyjna miejscowości przetrwała. Po zakończeniu wojny szkoła kontynuowała działalność, a wraz z rozwojem Woli Batorskiej rosły także potrzeby lokalnej oświaty.
Nowy budynek szkoły
W Archiwum Narodowym w Krakowie zachowała się dokumentacja budowy Szkoły Podstawowej w Woli Batorskiej z 1970 roku, obejmująca m.in. projekty techniczne i obliczenia konstrukcyjne.
W 1974 roku oddano do użytku nowy budynek szkolny. Było to jedno z najważniejszych wydarzeń w powojennej historii placówki. Nowa siedziba stworzyła uczniom i nauczycielom lepsze warunki do nauki i pracy, stając się na kolejne dziesięciolecia ważnym miejscem edukacji i życia lokalnej społeczności.
Dawny budynek szkoły z czasem otrzymał nowe przeznaczenie. Z inicjatywy ówczesnego burmistrza Niepołomic Stanisława Kracika został przekazany Fundacji na Rzecz Chorych na Stwardnienie Rozsiane im. bł. Anieli Salawy. Po przebudowie powstało w nim Centrum Rehabilitacyjno-Pielęgnacyjne „Ostoja”, rozpoczynając tym samym kolejny rozdział w historii dawnego szkolnego budynku.
Wincenty Witos patronem szkoły
Kolejną przełomową datą był 1990 rok. Wtedy Szkole Podstawowej w Woli Batorskiej nadano imię Wincentego Witosa oraz sztandar.
Wybór patrona miał szczególne znaczenie dla miejscowości o silnych tradycjach wiejskich i ludowych.
Wincenty Witos – trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej, działacz ruchu ludowego i jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej wsi – był postacią bliską wartościom pielęgnowanym przez lokalną społeczność: szacunkowi dla pracy, edukacji, odpowiedzialności obywatelskiej oraz przywiązaniu do Ojczyzny.
Jego osobisty pobyt w Woli Batorskiej w 1933 roku sprawił, że nadanie szkole jego imienia było nie tylko uhonorowaniem wybitnego polskiego męża stanu, lecz także nawiązaniem do lokalnej historii.
Od tego czasu pełna nazwa placówki brzmi: Szkoła Podstawowa im. Wincentego Witosa w Woli Batorskiej.
Współczesny rozdział w historii szkoły
W najnowszej historii placówki szczególne miejsce zajmuje Anna Gąsłowska, przez wiele lat związana zawodowo ze szkołą. Pracę w Szkole Podstawowej w Woli Batorskiej rozpoczęła w 1985 roku, a w 2006 roku objęła stanowisko dyrektora.
Przez kolejne 20 lat kierowała placówką, współtworząc jej współczesny kształt i towarzysząc kolejnym pokoleniom uczniów, nauczycieli i rodziców. W 2026 roku, po ponad czterdziestu latach pracy zawodowej związanej z oświatą w Woli Batorskiej, zakończyła swoją pracę i przeszła na emeryturę.
Od roku szkolnego 2026/2027 funkcję dyrektora Szkoły Podstawowej im. Wincentego Witosa w Woli Batorskiej pełni Małgorzata Rogowska. Jej objęcie stanowiska otwiera kolejny rozdział w historii placówki, będący jednocześnie kontynuacją wieloletniej tradycji szkoły.
Szkoła współcześnie
Dziś Szkoła Podstawowa im. Wincentego Witosa w Woli Batorskiej funkcjonuje w dwóch budynkach. W budynku nr 597, oddanym do użytku w 1974 roku, uczą się dzieci z oddziałów przedszkolnych oraz uczniowie klas 1–3.
Uczniowie klas 4–8 uczą się w budynku nr 734, który wcześniej służył miejscowemu Gimnazjum Społecznemu im. Lady Sue Ryder.
Dwa budynki tworzą dziś jedną szkołę i jedną społeczność, którą łączą wspólny patron, tradycje, wartości oraz historia.
Szkoła wielu pokoleń
Od szkoły ludowej działającej już pod koniec XIX wieku, przez siedmioklasową szkołę powszechną okresu międzywojennego, trudne lata wojny i powojennego rozwoju, budowę nowej siedziby oraz nadanie imienia Wincentego Witosa, aż po współczesną szkołę – dzieje naszej placówki obejmują ponad 130 lat potwierdzonej źródłowo historii.
Przez szkolne ławki przewinęły się kolejne pokolenia mieszkańców Woli Batorskiej. Dla wielu rodzin historia szkoły jest jednocześnie częścią ich własnej historii – uczyli się tutaj dziadkowie i rodzice, a dziś naukę podejmują ich dzieci i wnuki.
Zmieniały się budynki, programy nauczania, podręczniki, wyposażenie sal i metody pracy. Zmieniała się również sama miejscowość. Zmieniały się osoby kierujące szkołą i kolejne pokolenia nauczycieli. Niezmienna pozostawała jednak najważniejsza misja placówki – kształcenie, wychowywanie i wspieranie kolejnych pokoleń młodych ludzi.
Dzisiejsza Szkoła Podstawowa im. Wincentego Witosa w Woli Batorskiej jest spadkobierczynią tej wieloletniej tradycji. Pamiętając o swoich korzeniach i ludziach, którzy przez dziesięciolecia ją tworzyli, pozostaje jednocześnie szkołą otwartą na współczesność i przyszłość.
Ponad 130 lat historii, kolejne pokolenia uczniów i jedna niezmienna misja – edukacja, wychowanie i budowanie wspólnoty.